ประชาธิปไตยเพียงรูปแบบ

 ศาสตราจารย์ ดร.นันทวัฒน์ บรมานันท์

ในช่วงระยะเวลาเกือบเดือนที่ผ่านมา หลายๆคนคงเคยได้ยิน ได้ฟังและได้เห็นโฆษณาเพื่อรณรงค์ให้ประชาชนไปออกเสียงประชามติร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ ทั้งๆที่ในขณะนั้นยังร่างรัฐธรรมนูญไม่เสร็จเลยครับ โฆษณาได้สร้างความสับสนให้กับผู้คนอยู่บ้างด้วยถ้อยคำที่ “ไม่น่าจะ” ถูกต้องตามความเป็นจริงเท่าไรนัก บางโฆษณาก็นำเอาการออกเสียงประชามติไปผูกโยงกับการเลือกตั้ง บางโฆษณาก็นำไปผูกโยงกับ “สถาบัน” บางโฆษณาก็ใช้ถ้อยคำที่ “รับไม่ได้” (เช่นร่วมพลิกชะตากรรมชาติ) เป็นต้น ที่เป็นเช่นนี้ก็เพราะว่าผู้มีอำนาจต้องการที่จะ “คืนอำนาจ” ให้กับประชาชนโดยเร็วนั่นเองจึงต้องรีบเร่งทั้งโฆษณารวมทั้งดำเนินการต่างๆเพื่อให้เกิดการเลือกตั้งโดยเร็วครับ

ก่อนที่จะไปพูดเรื่องอื่น คงต้องพูดถึงอดีตเพื่อ “ทบทวน” ความทรงจำเกี่ยวกับการปกครองในระบอบประชาธิปไตยของเราสักเล็กน้อย เดิมเรามีประชาธิปไตยอยู่แล้ว เรามีรัฐธรรมนูญที่ว่ากันว่าดีมากๆอยู่ฉบับหนึ่งที่ร่างขึ้นในบรรยากาศที่เป็นประชาธิปไตยและประชาชนมีโอกาสได้เข้ามามีส่วนร่วมในหลายๆขั้นตอน เรามีรัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้งที่แม้จะ “แย่” ไปบ้างแต่ก็มาจากการเลือกตั้งของประชาชนครับ

ต่อมาเราก็ “เสีย” ประชาธิปไตยและรัฐธรรมนูญที่ดีมากๆของเราไปกับการรัฐประหาร จากนั้นเราได้รัฐธรรมนูญชั่วคราวที่เขียนโดยคณะรัฐประหาร รัฐธรรมนูญฉบับนั้นก่อตั้งองค์กรต่างๆขึ้นมา เช่น สภานิติบัญญัติแห่งชาติ สภาร่างรัฐธรรมนูญ คณะกรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญ ตามมาด้วยการร่างรัฐธรรมนูญในบรรยากาศ “มืด” ของประเทศเกิดการแบ่งฝ่าย การตรวจสอบ การล้างระบบ การอายัดทรัพย์ การยุบพรรคการเมือง ฯลฯ สิ่งร้ายๆเหล่านี้เกิดขึ้นมาในบ้านเมืองในขณะที่มีการร่างรัฐธรรมนูญพร้อมๆ ข่าวปฏิวัติซ้ำปฏิวัติซ้อนที่มีขึ้นแทบทุกเดือน บรรยากาศที่เกิดขึ้นในประเทศไทยในช่วงเวลาที่ผ่านมาจึงเป็นบรรยากาศที่ “ไม่เอื้อ” ต่อการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่เท่าไรนัก โดยเฉพาะอย่างยิ่งบรรยากาศของความเป็นประชาธิปไตยที่เรา “ขาด” ไปครับ

รัฐธรรมนูญเป็นสิ่งที่มีความหมายและมีความสำคัญมากในโลกของประชาธิปไตย เราทราบกันดีอยู่แล้วว่ารัฐธรรมนูญเป็นเอกสารสูงสุดทางการเมืองที่มีขึ้นเพื่อเป็นหลักประกันสิทธิเสรีภาพของประชาชน เพื่อจำกัดอำนาจของผู้ปกครองประเทศและเพื่อตรวจสอบการใช้อำนาจรัฐ ด้วยเหตุนี้เองที่รัฐธรรมนูญถูกนำมาใช้เป็น “สัญลักษณ์” ของการปกครองประเทศในระบอบประชาธิปไตย ประเทศต่างๆจึงต้องมีรัฐธรรมนูญเพื่อให้ประชาคมโลกรับทราบว่า มีความเป็นประชาธิปไตยซึ่งประเทศไทยก็เป็นหนึ่งในประเทศที่มีรัฐธรรมนูญและมีความเป็นประชาธิปไตยตามความหมายที่แท้จริงของการมีรัฐธรรมนูญด้วย แต่ในช่วงเวลาที่ผ่านมาการรัฐประหารได้ทำลายระบอบประชาธิปไตยของเราลงไปอย่างราบคาบ